een gedeelte van de tekst (deel 1)...
VEURSJPEEL
DE MORITAT VAN MACK ’T METS
Jaormert in Soho
De baedelaers baedele, de deve sjtaele, de hore hore. ’ne Moritate zenger zingk ’ne Moritat.
En de haaj haet sjerpe sjnietenj, altied klaor veur eine beet
En Macheath, löp mit ’n mets rondj, mer zien mets det zuus se neet
Op ’ne sjone blauwe maondjig, ligk ein liek sjtil oppe sjtraot
Dao sluup emes sjtil de hook óm, Mack ’t Mets duit nemes kwaod
En dae’n eine rieke sjtinkerd, is al waeke neet gezeen
Mack ’t Mets dae haet zien cente, nemes trap ’m op zien teen
Jenny Towler waar gevónje mit ’n gaetje inne rök
Bie de have dao löp Mackie, en dae maak zich gaar neet drök
En dae grote brandj in Soho, zeve Kienjer kwame óm
En dao örges in dae toemel, dao sjteit Macheath en hèlt zich dóm
Die bekènde jónge witvrouw, mit det kienjerlik gezich
Waar verkrach en waerde wakker, Mackie waat deej det mit dich?
Doe heurs de hore lache, en oet häör midde kump emes nao veur dae sjnel euver ’t plein weg löp.
JENNY Det waar Mack ’t Mets!
EERSTE BEDRIEF
ÓM AAN ’T FEIT TEGEMOOD TE KÓMME DET DE LUUJ MEER HERTELÖS WAERE, HAAJ DE ZAKEMAN J. PEACHUM ’N ZAAK GEÄÖPEND, WO DE ELENJIGSTE VAN DE ELENJIGE DET UTERLIK KREGE, DET DE ALTIED MER KEULER WAERENDE HERTE VAN LUUJ AANSJPROOK.
Jonathan Jeremiah Peauchum zien baedelaersgarderobe
MORGEGEZANG VAN PEACHUM
Sjtank op, doe krepuul van de kèrk
Wèrk alles waat eerlik is taenge
Gangk weer mit dien zunj aan ’t wèrk
Hie baove dae guf dich de zaege
Verkoup noe dien broor mer, doe bóch!
Verklats mer dien vrouw oppe sjtraot
Hie baove, veur dich is det lóch?
D’n Heer nump dich later de maot
PEACHUM taenge ’t publiek: D’r mót ’s get nuuts kómme. Dae’n hanjel van mich is bienao oppe hóndj. Miene hanjel is ’t verkoupe van mienselik leid. D’r zeen waal get dingskes, die de luuj nog rake, ’n paar, mer de pes is, det die, es se ze ’n paar keer höbs gebroek, al neet meer wirke. Det kump ómdet luuj de versjrikkelikke gaaf höbbe, óm zich es se det wille, geveulloos te make. Zo kin ’t zeen, det ’ne man, dae ’ne angere man mit ’ne sjtómp oppe hook vanne sjtraot zuut sjtaon, in ziene eerste sjrik waal teen penny wilt gaeve, maar de tweede keer nog maar vief penny, en zuut d’r ’m veur de derde keer, dan geuf d’r ’m ieskaat aan bie de woute. Zo geit ’t ouch mit de geistelikke hulpmiddele. ’n Groot bord mit "Gaeve is zaliger es kriege" kump aan ’ne trèk nao ónger. Waat höbbe de sjoonste en indringendste sjpreuke, gesjilderd oppe meis aansjpraekende borde veur zin, es se zo gouw versjlete zeen. In de biebel zin d’r pak weg veer, vief sjpreuke, die ’t hert rake; es se neet meer wirke, höbs se gein inkómme meer. Wie kump ’t beveurbeeld det dit "Gaef op det g’r zólt kriege" in de drie waeke, det ’t hie hingk, helemaol opgebroek is. Doe mós idderskeer mit get nuuts oppe proppe kómme. V’r zolle de Biebel d’r weer bie mótte haole, mer wie dök lök det nog? Emes klop, Peachum duit de deur aope, ’ne jónge vent, Filch kömp binne.
FILCH Peauchum & Co.?
PEACHUM Peauchum.
FILCH Geer zeet d’n eigenaer vanne firma "Baedelaers vrundj"? Me haet mich nao uch toe gesjtuurd. Jao, det zeen sjpreuke! Die zeen geldj waerd! G’r höb zeker ’ne ganse bibliotheek mit det saort zake? Det is nog ’s get anges. Emes van ós – wie mót dae noe op ideeë kómme, en zónger get geleerd te höbbe, wie mót dan ’n zaak florere?
PEACHUM Wie heit g’r?
FILCH Zeet g’r, meneer Peachum, van kienjs af aan höb ich altied allein maar pech gehad. Mien moder zoop, mien vader sjpeelde. Ómdet ich al vreug alles zelf mós doon, zónger de leefhöbbende handj van ’n moder, kwoom ich idderskeer deper inne zómpigheid vanne waereldsjtad terech. De zorg van ’ne vader en de waelj van ’n vertroewd thoes höb ich nooit gekind. En daoróm zeet g’r mich…
PEACUM Daoróm zeen ich uch…
FILCH inne war: … zónger ’ne nagel óm aan ne vot te kratse, de dupe van mien eige hitsigheid.
PEACHUM Net wie ’n vrak oppe maetershoge golve en zo wiejer. Nou, zègk mich ’s, geer vrak, in wèlke wiek zègk g’r dit kienjergedich op?
FILCH Wie zo, meneer Peachum?
PEACHUM Det toneelspel, doot g’r det oppe sjtraot?
FILCH Ja, zeet g’r, meneer Peachum, giester waar d’r zó‘n klein pienlik veurval in Highland-street. Ich sjtaon dao sjtil en óngelökkig oppe hook, hood inne handj, zónger inne gate te höbbe waat d’r kós gebeure…
PEACHUM blajert in ’n book mit aanteikeninge: Highland-street. Ja, ja, klop. Doe bös dae sjtróntjhóndj, dae Honey en Sam giester te pakke höbbe gehad. Doe waars zo vrek óm in wiek teen de luuj die langslepe lestig te valle. V’r höbbe ’t bie ein pak sjlaeg gelaote, ómdet v’r d’r van oet ginge, des se neet wits wo d’n heer woont. Mer es se dich dao nog ’ne keer leuts zeen, dan kump de zaeg d’r aan te pas, begrepe?
FILCH Estebleef, meneer Peachum, estebleef. Waat mót ich dan doon, meneer Peachum? Die here höbbe mich helemaol bóntj en blauw gesjlage, en daonao höbbe ze mich eur kaertje vanne zaak gegaeve. Es ich mich mien jeske oetdoon, zólt g’r dinke, det ’ne sjelvès veur uch sjteit.
PEACHUM Leve vrundj, zolang se d’r nog neet oetzuus wie ’ne platvès, zeen mien miense verdomde naolaotig gewaes. Dao kump mich dao zó’n greun blaedje det dink det d’r zien peut mer hoof op te haje en det d’r dan vanzelf binne löp. Waat zóls se zègke, es emes de bèste forelle oet diene viever zól vèsse?
FILCH Nou, zeet g’r, meneer Peachum, ich höb geine viever.
PEACHUM Loester, vergunninge waere allein aan beroeps gegaeve. Leut op ’n zakelikke meneer ’ne sjtadsplattegróndj zeen. Londe is verdeild in veerteen wieke. Ederein, dae in ein van die wieke ’t baedelaersvak wilt gaon bedrieve, haet ’n vergunning neudig van Jonathan Jeremiah Peachum & Co. Anges zól ederein waal kinne kómme… de dupe van zien eige hitsigheid.
FILCH Meneer Peachum, nog ’n paar shilling höb ich óm oet te gaeve en daonao zit ich aan ne gróndj. D’r mót get gebeure, mit twee shilling oppe tes…
PEACHUM Twintjig shilling.
FILCH Meneer Peachum!
Wies sjmekend op ’n bord, dao sjteit op: “Bön neet douf veur elenj”. Peachum wies op ’t gerdien van ’n ittelaasj, dao sjteit op: “Gaef, en d’r zal dich gegaeve waere”
FILCH Teen shilling
PEACHUM En fieftig percent bie de waekelikse aafraekening. Mit oetrösting sevetig percent.
FILCH Moog ich vraoge, waat hilt det in, die oetrösting?
PEACHUM Dat maak de firma oet.
FILCH In welke wiek zól ich dan kinne beginne?
PEACHUM Bakerstreet 2-104. Det is nag gojekouper ouch. Dan zeen ’t mer vieftig percent mit oetrösting.
FILCH Estebleef. Hae betaalt.
PEACHUM Eure naam?
FILCH Charles Filch.
PEACHUM Klop. Sjreewt: Vrouw Peachum! Vrouw Peuchum kump. Det is Filch. Nummer driehóngerdveerteen. Wiek Baker Street. Ich sjrief ’m zelf in. Tuurlik, juus noe, net veur de kreuningsfeeste wille ze gaer aangenaome waere: de insigste periode in ’n mienselaeve, det d’r get oet gehaold kint waere. Oetrösting C. Hae äöpent ’t gerdien van ’n ittelaasj, wo vief wasse póppe in sjtaon.
FILCH Waat is det?
PEACHUM Det zeen de vief gróndjtiepes vanne elenj, die gesjik zeen óm ’t mienselik hert te rake. ’t Zeen van zólke types bringk de luuj in dae’n ónnatuurlikke toesjtandj, wo ze bereid zeen geldj weg te gaeve.
Uitrösting A: Sjlachoffer vanne veuroetgank in ’t verkeer. De blieje lame, altied mónter. Hae duit ’m veur. Altied zónger zorge, versjterk door ’ne sjtómp.
Oetrösting B: De dupe vanne oorlogskuns. Dae lestige razelaer, vèlt de passante lestig, wirk door walging op te rope. Hae duit ’m veur. Óm ’t get minder hel te laote lieke: militaire óngersjeiinge.
Oetrösting C: Sjlachoffer vanne gruijende industrie. De beklagenswaerdige blinje oftewaal de hoge sjool vanne baedelkuns. Hae duit ’m veur, door inne richting van Filch te loupe. Op ’t moment, det d’r Filch aanraak, begint dae te sjreve. Peachum sjtop derek, kiek ’m verbaas aan en brult inèns: Hae haet mitliej! Geer waerd noojts van eur laeve ’ne baedelaer! Zo get is allein maar good es veurbiegenger.
Enfin, oetrösting D! Celia, doe höbs alweer gedrónke. Doe kins noe al neet meer klaor oet dien uig kieke. Nummer hóngerdzèsendertig haet zich beklaag euver zien fóddele. Wie dök mót ich dich nog zègke, det ’ne gentleman gein verfomfaaide kleier dreug. Nummer hóngerdzèsendertig haet veur ’n sjplintjernuuj pak betaald. De plekke, ’t insigste, det dao bie ’n geveul van mitlieje oprope kint, zeen heel gemekkelik d’r op te kriege door d’r geweun kaersevet in te sjtrieke. Veural neet dinke! Alles mós se hie allein doen. Taenge Filch: Doot dich oet en doot dit aan, maar maak ze neet kepot!
FILCH En waat gebeurt d’r dan mit mien kleijer?
PEACHUM Zeen noe vanne firma. Oetrösting E. Jónge kaerel, dae baeter daag haet gekènd, mit anger wäörd, dae ’t neet mit de paplaepel is ingegaeve.
FILCH Ah zo, die kleijer gebroek g’r dus opnuuj? Wóróm kin ich det neet doon, det van dae jónge kaerel en die baeter daag?
PEACHUM Óm det nemes emes zien eige elenj gluif, miene jóng. Es se boekpien höbs en doe zaes det, trek geine hóndj zich d’r get van aan. Trouwes doe höbs helemaol nieks te vraoge, doe mós dees kleier aan doon.
FILCH Zeen die neet ’n bietje sjmoezelig? Ómdet Peacum ’m doodringend aan kiek: Num ’t mich neet kwaolik estebleef, num ’t mich neet kwaolik.
VROUW PEACHUM Noe sjeet ’s get op, kleine, ich blief hie neet toet Sint Juttemus mit die bóks inne henj sjtaon!
FILCH in èns heel fel: Maar mien sjtevele doon ich neet oet! In gein geval! Dan laot ich ’t nach lever zeen! Det is ’t insigste waat ich ooit van mien erm moder höb gekrege, en nooit, nooit, al bön ich nog zo deep gezónke…
VROUW PEACHUM Sjei toch oet mit dae’n ónzin, ich weit toch al des se sjmaerige veut höbs.
FILCH Wo mót ich mien veut dan ouch wasse? Midde inne wintjer! Vrouw Peachum bringk ’m achter ’n kamersjerm, dan zit ze zich links en geit kaersevèt in ’n kostuum sjtrieke.
LATER MEER IN DEEL 2